ميرزا حاجى بابا محمد تقى شيرازى

90

شرح و نگارش نو و روان از تسهيل العلاج و رساله حافظ الصحة ( فارسى )

فصل چهارم : ورم كبد ، غشاء و عضلات آن [ نشانه‌هاى بيمارى ] اين بيمارى ، غالبا از سده‌هاى كبدى ايجاد مىشود و با تب دائمى همراه است . علاج : بايد از فصد ، افكندن زالو و ضمادات جهت درمان اين بيمارى كمك گرفت : فصد : از باسليق راست بايد بيمار را فصد نمود و با وجود قوت در بيمار ، مكرر آن را انجام دارد . افكندن زالو : زالو را بايد مكرر بر همان موضع ورم يا اندكى بالاتر تا زير كتف يا مايل به فقرات پشت بيفكنند . « 1 » ضمادات : اگر ورم استعداد تحليل داشته باشد كه با ضمادات حجمش كم شود و عوارضش رو به نقصان رود ، اضمدهء ملينهء محلله را با قوابض ، مانند اسارون ، اكليل الملك ، اشق ، بابونه ، باقلا ، برنجاسف ، جاوشير ، حاشا ، زرنباد ، زراوند ، وج و غير اينها به كار برند . امّا اگر اعراضش در تزايد باشد ، معلوم است كه استعداد انفجار به هم رسانيده است ؛ لذا بايد با پخته‌هاى سريع الانضاج ، از بيرون به آن انضاج درونى كمك كنيم و سريع الانضاج‌ها ، ادويه‌اى هستند كه با حرارت منضجه ، تسديد و تغريه در جوهرشان وجود دارد تا حرارت مزاجى خود و حرارت غريزيه را محصور نمايند [ و در نتيجه روند نصج را سرعت بخشند ] ؛ مانند ايرسا ، بذر كتان ، بذر مرو ، بذر خطمى ، حلبه ، نخاله و امثال آنها كه بايد بعد از كوفتن و پختن با آب يا شير ، بر موضع ورم گذارند . اگر برگ كلم‌پيچ را هم بر روى آنها بگذارند ، بسيار معين بر سرعت انضاج است . فلوس خيار شنبر هم مشروبا و محقونا با ادويهء مناسبه بسيار مفيد است .

--> ( 1 ) . افكندن زالو ، مربوط به ورم در عضلات و رباطهاى كبد است . م .